…περι ζωής
Μίλησα σε ξενοδοχεία, σε λέσχες και σπίτια, σε κλινάμαξες και σε πλοία, με κεφαλές της βιομηχανίας και έμεινα ενεός από το πόσο λίγο είχαν εξερευνήσει τον κόσμο του πνεύματος. Απ' την άλλη, ανακάλυψα ότι η διάνοια τους, στο επιχειρηματικό πεδίο, ήταν αφύσικα ανεπτυγμένη. Ανακάλυψα, επίσης, πως η ηθική τους, όταν πρόκειται περί επιχειρήσεων, ήταν ανύπαρκτη.
Αυτός ο εκλεπτυσμένος, με την αριστοκρατική εμφάνιση κύριος, δεν ήταν παρά ένας αχυράνθρωπος, ένα όργανο των εταιριών οι οποίες μυστικά λήστευαν χήρες κι ορφανά. Αυτός ο κύριος, που συνέλεγε εξαιρετικές εκδόσεις και ήταν ένας ξεχωριστός υποστηρικτής της λογοτεχνίας, πλήρωνε λύτρα σ' ένα βαρυσάγονο, μαυροφρυδάτο αφεντικό κάποιου δημαρχιακού μηχανισμού. Αυτός ο εκδότης, που δημοσίευε αγγελίες φαρμακευτικών ευρεσιτεχνιών και δεν τολμούσε να τυπώσει στην εφημερίδα του την αλήθεια για τις εν λόγω ευρεσιτεχνίες, φοβούμενος μη χάσει τις δημοσιεύσεις, με απεκάλεσε αχρείο δημαγωγό επειδή του είπα ότι η πολιτική οικονομία του ήταν απηρχαιωμένη και η βιολογία του σύγχρονη του Πλίνιου.
Αυτός ο γερουσιαστής ήταν το όργανο κι ο σκλάβος, η μικρή μαριονέτα ενός χοντρού, απαίδευτου αφεντικού ενός μυστικού μnxαvισμoύ το ίδιο και αυτός ο κυβερνήτης κι εκείνος ο ανώτατος δικαστής. Και οι τρεις τους ταξίδευαν στα τρένα με ελευθέρας. Αυτός ο άνδρας, που μιλά σοβαρά και έντιμα για τις ομορφιές του ιδεαλισμού και την καλοσύνη του Θεού, έχει μόλις προδώσει τους συντρόφους του σε μια επιχειρηματική συμφωνία. Τούτος ο άνδρας, ένας στυλοβάτης της εκκλησίας, με μεγάλες συνεισφορές σε ιεραποστολές στο εξωτερικό, απασχολούσε τις κοπέλες του καταστήματος του δέκα ώρες την ημέρα έναντι μισθού πείνας, ενθαρρύνοντας, ως εκ τούτου, ευθέως την πορνεία.
Αυτός ο άνθρωπος, ο οποίος χρηματοδοτούσε έδρες σε πανεπιστήμια, ψευδομαρτύρησε στα δικαστήρια για μια υπόθεση που αφορούσε δολάρια και σεντς. Και αυτός ο άρχων των σιδηροδρόμων αθέτησε τον λόγο του ως κύριος και χριστιανός, όταν παραχώρησε μυστική έκπτωση στον έναν από δύο μεγαλοβιομήχανους οι οποίοι είχαν εμπλακεί σ' έναν αγώνα αλληλοεξοντώσεως.
Τα ίδια παντού: έγκλημα και προδοσία, προδοσία και έγκλημα - άνθρωποι οι οποίοι ήσαν ζωντανοί αλλά δεν ήσαν ούτε καθαροί ούτε ευγενείς, άνθρωποι οι οποίοι ήσαν καθαροί και ευγενείς, αλλά δεν ήσαν ζωντανοί.
Υπήρχε, ακόμη, μια μεγάλη, χωρίς ελπίδα μάζα, που δεν ήταν ευγενής ούτε ζωντανή, αλλά απλώς καθαρή. Δεν αμάρτανε εμπράκτως ούτε εσκεμμένα αμάρτανε, όμως, παθητικά και από άγνοια, συναινώντας στην τρέχουσα ανηθικότητα κι επωφελούμενη απ' αυτήν. Εάν ήταν ευγενής και ζωντανή, δεν θα ήταν γεμάτη άγνοια και θα είχε αρνηθεί να μοιραστεί από τα οφέλη της απάτης και του εγκλήματος.
